Geen christen (2): Wie moet ik bedanken?
mei 27, 2018
Doeners gezocht!
mei 29, 2018
Show all

De vlucht naar boven

 

Mijn grootste bezwaar bij religie en spiritualiteit is dat het verhalen biedt die de verantwoordelijkheid voor het eigen leven verlegt naar een onzichtbare instantie: God, Jezus, Maria, het universum, engelen, gidsen, buitenaardsen… de keuze is reuze. Ik wil het bestaan van dergelijke entiteiten niet betwisten (hoe zou ik dat kunnen als agnost?), maar ik vind het wel bedenkelijk dat deze entiteiten of instanties vaak de doorslag lijken te geven in beslissingen.

Gelovige of spirituele mensen verwijzen vaak naar een werkelijkheid die aan hen voorafgaat. Dat kan bijvoorbeeld het verhaal van de bijbel zijn. Daarin wordt de context geboden van hoe wij onszelf moeten zien: door God geschapen mensen die heersen over de aarde. Maar ook: zondige, kleine, onmachtige mensen die gered moeten worden. Dit verhaal kan niet bewezen worden, maar moet gelóófd worden. Intussen is het een beslissende kijk op onszelf en de wereld om ons heen. Bovendien wordt deze onzichtbare, verborgen werkelijkheid (God) geraadpleegd in gebed.

Maar het kan ook een heel ander verhaal zijn. Bijvoorbeeld het verhaal van zielsverhuizing en reïncarnatie: jouw leven is het product van de beslissingen die je in een eerder leven nam (karma). Maar ja, daar heb je geen weet meer van, ook dit moet je gelóven. Dromen, visioenen of ‘openbaringen’ van regressietherapeuten vertellen je hoe jouw huidige leven wordt bepaald door traumatische ervaringen in jouw eerdere bezoekjes aan dit ondermaanse. Opnieuw een beslissende werkelijkheid die ‘verborgen’ is en dus geloofd moeten worden.

Of het verhaal van astrologie: het is de stand van de planeten die ons laten doen wat we doen en ons laten voelen wat we voelen. Ik zal niet ontkennen dat het mogelijk is dat er kosmische invloeden op ons bestaan zijn (hoe zou je dat moeten bewijzen?). Ik wijs astrologie niet af. Maar de manier waarop deze verhalen vaak worden ingezet om niet zélf de volledige verantwoordelijkheid te dragen voor eigen gevoelens en beslissingen, vind ik bedenkelijk. Het mag dan vandaag de volle maan in boogschutter zijn die je onrustig maakt, maar draag het als een man of als een vrouw en wees daarop aanspreekbaar.

In mijn ogen is dit de werkelijke betekenis van het woord occult. In christelijke kring wordt dit woord gebruikt om duistere, duivelse praktijken aan te wijzen. Maar letterlijk betekent ‘occult’ (van het Latijnse occultus): ‘verborgen’ of ‘geheim’ en verwijst het naar álles wat voor mensen niet kenbaar of toegankelijk is. Kortom: het gaat hier om de verwijzing naar een onzichtbare, verborgen, geheime werkelijkheid die bepalend is voor het begrijpen van je eigen bestaan. In die zin is alle religie, geloof en spiritualiteit occult!

De vraag is: waarom? Waarom hebben mensen verhalen nodig over instanties buiten onze werkelijkheid om hun leven zin en betekenis te geven en beslissingen te nemen?

Ik denk dat het te maken heeft met vermogen of onvermogen om werkelijk volwassen te worden. Kinderen verwijzen ook naar niet-bestaande werkelijkheden als ze worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid. Dan noemen we het ‘rijke fantasie’, ‘magisch denken’ of we beoordelen het als liegen… maar het komt niet in ons op om die verzonnen werkelijk te geloven. Toch doen gelovige mensen niet veel anders: ze kunnen niet de volle verantwoordelijkheid dragen voor hun doen en laten, voor hun angst en schaduw, voor hun succes en falen, voor hun kracht en kwetsbaarheid… en verwijzen naar een werkelijkheid die groter is dan zij.

En eerlijk is eerlijk: het is moeilijk om je eigen leven met alles wat dat in zich heeft te dragen. Ook ik voel me soms ontoereikend en te klein. Ook ik ben soms bang om het niet te redden of de liefde te verliezen van mensen om mij heen. Het vraag oefening en geduld en wijze begeleiding om echt voluit mens te zijn en aanspreekbaar te zijn. Het doet ook pijn om voluit verantwoordelijk te zijn, bewust, wakker, aanwezig. Ja, ik snap die vlucht naar boven wel…

Maar ik geloof ook dat de wereld smeekt om verantwoordelijke mensen. Mensen die niet verwijzen naar het occulte, naar het verborgene, naar verhalen die geloofd moeten worden, maar die staan voor de waarden die ze voelen. Mensen die aanspreekbaar zijn. Mensen die eerlijk, open en transparant zijn over wat ze voelen, denken, verlangen, waar ze bang voor zijn, waar ze zich voor schamen… zonder daar een mooi spiritueel verhaal van te maken. Mensen die voluit mens willen zijn, met vallen en opstaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *